Bông tai giọt đá màu là kiểu bông tai có viên đá treo phía dưới dái tai, đung đưa theo cử động đầu, thường dùng đi tiệc, đi cưới hay mặc áo dài. Vì treo lơ lửng, toàn bộ trọng lượng của viên đá và phần kim loại dồn vào một điểm nhỏ là lỗ tai. Đeo vài giờ thì không sao, đeo cả ngày hoặc đeo nhiều năm thì lỗ tai có thể giãn dài, dái tai cúp xuống.
Người mua thường nhìn kích thước viên đá mà quên hỏi trọng lượng. Bài này giải thích vì sao hai viên cùng cỡ lại nặng khác nhau, phần nào của bông tai nặng nhất, dấu hiệu dái tai đang chịu quá sức, và chọn móc, chốt, khớp nối sao cho bông tai đứng đẹp mà vẫn nhẹ tai.
Một chiếc bông tai giọt gồm những phần nào
Đi từ trên xuống, một chiếc bông tai giọt có bốn phần: phần xuyên qua lỗ tai (móc câu, thân chốt hay khoen bấm), phần đầu nằm trên dái tai (có khi là một nụ đá nhỏ), khớp nối (khoen, bản lề hay một đoạn xích ngắn), và cuối cùng là ổ đá treo bên dưới. Nhiều mẫu còn có thêm các viên đá tấm dọc theo phần nối.
Trọng lượng không nằm hết ở viên đá. Với bông tai làm bằng vàng, phần kim loại của ổ lớn, khung viền đá tấm và phần đầu nụ nhiều khi nặng ngang hoặc hơn viên đá chủ, vì vàng nặng gấp mấy lần đá quý nếu cùng thể tích. Một mẫu có khung hoa văn rỗng nhìn to nhưng nhẹ; một mẫu đúc đặc nhìn nhỏ mà cầm lên thấy nặng tay.
Vì vậy khi chọn bông tai giọt, hãy hỏi tổng trọng lượng của một chiếc chứ không chỉ hỏi cỡ đá. Tiệm có cân tiểu ly có thể cân ngay. Thói quen tốt là so hai mẫu bạn đang phân vân trên cùng một cân, rồi cầm mỗi chiếc treo ở đầu ngón tay để cảm nhận độ kéo.
Vì sao cùng cỡ đá mà nặng khác nhau
Trọng lượng một viên đá phụ thuộc thể tích và tỉ trọng của loại đá. Hai viên giọt nước cùng 10×7 mm có thể chênh nhau gần gấp đôi về carat (1 carat bằng 0,2 gam). Tỉ trọng dưới đây là giá trị xấp xỉ trong tài liệu ngọc học phổ thông.
| Nhóm đá | Tỉ trọng xấp xỉ | Khi làm bông tai giọt |
|---|---|---|
| Opal | khoảng 2,0–2,2 | Rất nhẹ; viên lớn vẫn nhẹ tai nhưng dễ va mẻ |
| Thạch anh (tím, vàng, khói) | khoảng 2,65 | Nhẹ, có cỡ lớn, hợp bông dài đi tiệc |
| Beryl (emerald, aquamarine) | khoảng 2,7 | Nhẹ; emerald nhiều khe nứt nên cần ổ che mép |
| Peridot | khoảng 3,3 | Trung bình; mềm hơn thạch anh một chút |
| Topaz, spinel | khoảng 3,5–3,6 | Nặng hơn thạch anh rõ rệt ở cỡ lớn |
| Garnet | khoảng 3,5–4,3 tuỳ loại | Có loại rất nặng; garnet sẫm màu cỡ lớn kéo tai nhiều |
| Ruby, sapphire | khoảng 4,0 | Nặng nhất trong nhóm thường gặp; viên lớn thường hiếm |
Ví dụ giả định: hai viên giọt nước cùng cỡ, một viên thạch anh tím và một viên garnet đỏ sẫm. Viên garnet nặng hơn khoảng một lần rưỡi. Nếu bạn thích kích thước lớn mà dái tai mỏng, nhóm đá nhẹ như thạch anh, beryl, opal cho bạn bông tai to mà không kéo tai bằng nhóm đá nặng.
Dấu hiệu dái tai đang chịu quá sức
Dái tai không có cơ, chỉ là da và mô mềm, nên nó giãn từ từ và không báo đau ngay. Để ý những dấu hiệu sau:
- Lỗ tai nhìn từ trước không còn là một chấm tròn mà thành một vạch dọc, hoặc hở ra khi không đeo gì.
- Khi đeo, bông tai làm dái tai gập xuống hoặc nghiêng ra trước, viên đá quay mặt xuống đất thay vì hướng ra ngoài.
- Cuối ngày thấy dái tai mỏi, nóng, đỏ quanh lỗ, hoặc phải tháo ra giữa buổi vì khó chịu.
- Lỗ tai rộng đến mức nút chốt nhỏ tuột qua được, phải dùng nút đĩa lớn mới giữ nổi.
- Một bên tai giãn nhiều hơn bên kia vì bạn hay nằm, hay nghe điện thoại về một phía.
Gặp các dấu hiệu này, bạn nên chuyển sang bông tai nhẹ hơn, giới hạn số giờ đeo bông tai giọt và dùng thêm miếng dán đỡ dái tai trong suốt ở mặt sau khi đi tiệc. Lỗ tai đã rách hoặc giãn rất dài là chuyện của bác sĩ da liễu, bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ, không phải của tiệm trang sức.
Chọn móc và chốt cho bông tai giọt
Móc câu. Một sợi kim loại uốn cong xuyên qua lỗ tai, nhẹ và đung đưa tự nhiên nhất. Điểm yếu là dễ tuột khi cúi người, kéo áo qua đầu. Nên dùng thêm nút chặn nhỏ ở đuôi móc khi bông tai có đá giá trị.
Móc có khoá cài. Móc câu có thêm một cần gập lại khoá phía sau. Chắc hơn móc trơn nhiều, vẫn nhẹ; đây là lựa chọn hay gặp cho bông tai giọt đá màu đeo đi tiệc. Kiểm tra cần khoá có bật lại đủ chặt không, nghe tiếng "tách" rõ là được.
Thân chốt kèm nút đĩa. Bông tai có phần đầu là nụ, thân chốt thẳng, nút sau có đĩa rộng đỡ dái tai. Đĩa lớn chia lực lên diện tích rộng hơn, giảm việc dái tai bị gập. Hợp với bông tai nặng hoặc dái tai đã hơi giãn.
Khoen bấm. Vòng nhỏ có bản lề bấm đóng, phía dưới treo đá. Ôm sát dái tai, khó rơi, nhưng chọn cỡ khoen vừa với độ dày dái tai, khoen quá nhỏ sẽ cấn và đau.
Khớp nối và độ đung đưa: chỗ đá hay bị mẻ
Bông tai giọt đẹp nhờ chuyển động, nhưng chính chuyển động làm đá dễ hư. Viên đá giọt nước có một đầu nhọn; với những kiểu mài có đầu mảnh, đây là điểm yếu nhất của cả viên. Nếu ổ không có chấu hay vành che đầu nhọn, đá va vào cạnh bàn, khoá túi, cúc áo là mẻ ở đúng chỗ đó.
Hai chiếc bông tai có nhiều tầng đá treo cũng có thể tự va vào nhau trong cùng một chiếc. Lắc nhẹ chiếc bông tai sát tai, nếu nghe tiếng lách cách thì các phần đang chạm nhau. Với đá cứng như sapphire, va chạm này không đáng lo; với opal, ngọc lam, emerald thì về lâu dài mép đá sẽ sứt.
Cũng nên xem khớp nối được làm bằng gì. Khoen tròn hở một khe nhỏ rẻ và dễ sửa nhưng có thể bị kéo hở ra sau một cú vướng mạnh; khoen hàn kín hoặc bản lề chắc hơn. Đoạn xích mảnh nối giữa nụ và giọt là chỗ hay đứt nhất của bông tai dài. Nếu viên đá có giá trị, hãy chọn mẫu mà phần treo nối bằng khoen đã hàn, và nhờ tiệm kiểm lại sau mỗi năm đeo.
Ở Việt Nam có thêm vài chỗ vướng rất riêng: quai mũ bảo hiểm, dây khẩu trang móc sau tai, khăn choàng mùa lạnh và cổ áo dài cao. Bông tai dài quá cằm hay quét vào cổ áo, kéo nhẹ mỗi lần quay đầu. Khi thử, hãy mặc đúng loại áo bạn định mặc, quay đầu hết sang hai bên và cúi xuống như đang nhặt đồ để xem viên đá chạm vào đâu.
Chọn kiểu bông tai giọt theo dịp và trang phục
Bông tai giọt không chỉ có một kiểu. Độ dài, số tầng đá và kiểu đung đưa nên đi theo dịp bạn đeo và trang phục đi kèm, như các gợi ý dưới đây:
- Giọt ngắn sát dái tai, viên đá treo dưới nụ chừng một đốt ngón tay: đeo đi làm, đi gặp khách được, ít vướng khẩu trang và tóc buộc. Đây là kiểu nên mua đầu tiên nếu bạn chưa quen bông tai treo.
- Giọt dài tới giữa cổ, có đoạn nối hoặc vài viên đá tấm phía trên: hợp tiệc tối, áo cổ thuyền, áo hở vai, tóc búi cao. Với áo cổ cao, áo dài cổ đứng, kiểu này hay chạm vào mép cổ áo nên chọn đoạn ngắn hơn.
- Bông tai chùm nhiều viên nhỏ treo thành tầng: lấp lánh khi cử động, nhưng nặng và có nhiều chỗ nối, nhiều ổ nhỏ có thể lỏng đá. Hợp những buổi đứng nhiều, ít ngồi tựa ghế, ít ôm chào.
- Giọt một viên đá mài tròn không giác như opal, ngọc lam, đá mặt trăng: màu đẹp dưới ánh sáng dịu, hợp áo dài và trang phục truyền thống, nhưng là nhóm đá mềm, cần ổ bao viền và cất kỹ sau mỗi lần đeo.
- Giọt đá trong suốt sáng màu như thạch anh vàng, aquamarine, topaz xanh nhạt: nhẹ, hợp ban ngày và trang phục sáng màu, ít "nặng mặt" hơn đá sẫm cùng cỡ.
Nếu chỉ định có một đôi bông tai giọt dùng cho nhiều dịp, nhiều người chọn kiểu giọt ngắn với một viên đá màu vừa phải, móc có khoá cài. Đeo được ban ngày lẫn buổi tối, và dái tai không phải chịu đựng quá sức khi cuộc vui kéo dài.
Thử bông tai giọt đá màu trước khi mua
Đi từ dễ đến khó, mỗi bước chỉ mất chừng một phút.
- Hỏi tổng trọng lượng của một chiếc, so với đôi bông tai bạn vẫn đeo quen mà thấy dễ chịu.
- Treo chiếc bông tai ở đầu ngón tay, lắc nhẹ: khớp nối có xoay trơn, đá có quay mặt ra ngoài khi đứng yên không.
- Đeo thử ít nhất mười phút, không phải chỉ vài giây trước gương; để ý dái tai có bị gập, có mỏi không.
- Nhìn nghiêng trong gương: viên đá nằm ở đâu so với đường hàm, có quét vào cổ áo khi quay đầu không.
- Kiểm đầu nhọn của viên đá có được chấu hay viền che không, mép đá có sứt sẵn không.
- Hỏi tiệm có thay được móc, thay nút đĩa về sau không, để bạn đổi cách đeo nếu dái tai không quen.
Một mẹo nhỏ của người hay đi tiệc: mang theo đôi nụ nhẹ trong túi, khi tiệc dài quá ba bốn tiếng thì thay ra. Dái tai được nghỉ, bông tai giọt cũng đỡ bị rơi lúc mệt và bất cẩn cuối buổi.
Câu hỏi thường gặp
Bông tai giọt nặng bao nhiêu là quá nặng?
Không có con số chung cho mọi người, vì dái tai dày mỏng khác nhau. Mốc dễ dùng nhất là cảm giác của bạn sau một giờ đeo và việc dái tai có bị gập xuống hay không. Nếu bông tai làm lỗ tai kéo thành vạch dọc, đó là quá nặng với bạn dù người khác đeo vẫn ổn.
Vì sao bông tai đá to mà vẫn nhẹ?
Có thể do loại đá có tỉ trọng thấp như thạch anh, opal, beryl, hoặc do khung kim loại làm rỗng, mỏng. Cũng có trường hợp đó là đá tổng hợp, đá mô phỏng hay thuỷ tinh, nên nhẹ khác thường so với tên gọi. Khi thấy nhẹ bất ngờ, hãy hỏi rõ bản chất viên đá.
Đeo bông tai giọt đá màu khi đi xe máy có an toàn không?
Đi quãng ngắn thì phần lớn ổn, nhưng quai mũ bảo hiểm và gió có thể kéo bông tai, nhất là loại dài và móc câu trơn. Nếu phải đi xa, bạn nên tháo ra cất vào túi hoặc chọn kiểu móc có khoá cài. Đừng để quai mũ đè lên bông tai suốt đường đi.
Miếng dán đỡ dái tai có tác dụng thật không?
Miếng dán trong suốt dán phía sau dái tai giúp chia lực của bông tai lên diện tích lớn hơn, nên dái tai bớt bị gập và lỗ tai đỡ bị kéo. Đây là giải pháp tạm thời cho dịp đặc biệt. Nếu lỗ tai đã giãn nhiều, bạn nên hỏi bác sĩ thay vì chỉ trông vào miếng dán.
Đá opal làm bông tai giọt có bền không?
Bông tai ít va đập hơn nhẫn nên opal đeo ở tai bền hơn khá nhiều so với đeo ở ngón tay. Tuy vậy opal mềm, chứa nước và nhạy sốc nhiệt, nên cần ổ che mép, tránh xịt nước hoa trực tiếp và cất riêng. Với bông tai giọt, phần đáy viên opal là chỗ cần được che kỹ nhất.
Có thể đổi bông tai giọt thành nụ khi không cần đeo dài không?
Một số mẫu có phần treo tháo rời được, gắn vào nụ hoặc khoen phía trên. Nếu bông tai của bạn không có thiết kế này, thợ có thể làm thêm khoen nối để tháo lắp, nhưng cần xem độ dày kim loại và vị trí hàn. Hỏi thợ trước khi đặt làm sẽ đỡ phải sửa về sau.
