Lắc tay tennis đá màu là kiểu lắc gồm một hàng đá liên tục, mỗi viên nằm trong một ổ riêng, các ổ nối với nhau bằng mắt nối nhỏ để lắc mềm và ôm theo cổ tay. Có lắc một màu đá, có lắc xen đá màu với đá trắng, và có lắc nhiều màu xếp như dải cầu vồng.
Cổ tay là nơi trang sức chịu va đập nhiều thứ hai sau ngón tay: chạm mép bàn, cạnh laptop, cửa xe, quai túi. Một chiếc lắc có hàng chục viên đá thì có hàng chục điểm có thể mẻ hay rơi. Bài này giúp bạn chọn loại đá chịu được đời sống của một chiếc lắc, hiểu kiểu ổ và mắt nối, kiểm khoá kép, đo cổ tay và đeo sao cho bền.
Vì sao lắc tay tennis kén loại đá
Một chiếc nhẫn chỉ có một hai viên lộ ra phía trên, và ta có phản xạ giữ tay khi đeo nhẫn quý. Lắc tay thì khác: đá nằm quanh toàn bộ cổ tay, mặt dưới cổ tay cọ lên bàn mỗi khi bạn viết, gõ phím, ăn cơm. Những viên ở mặt dưới chịu cọ xát gần như liên tục, còn những viên ở cạnh ngoài hay đập vào khung cửa, thành bồn rửa, tay vịn cầu thang.
Cọ xát lâu ngày làm mặt đá mềm mờ đi. Bụi trong không khí và trên mặt bàn có chứa các hạt cứng; đá nào mềm hơn những hạt đó sẽ bị mài dần, mặt giác mất sắc, đá trông đục. Va đập thì làm mẻ cạnh, nhất là với đá có mặt cát khai hoặc đá giòn. Một vết mẻ nhỏ ở viên lắc thường không ai sửa, chỉ thấy lắc ngày càng kém sáng.
Vì vậy câu hỏi đầu tiên khi chọn lắc tennis đá màu không phải "màu nào đẹp", mà là "loại đá này có chịu được cổ tay của mình không". Người làm văn phòng gõ phím cả ngày, người làm bếp, người chăm con nhỏ có cổ tay sống những đời rất khác nhau, và lắc phù hợp cũng khác nhau.
Đá nào hợp lắc tennis
Bảng dưới xếp các loại đá màu hay gặp trên lắc tennis theo mức chịu đựng khi đeo thường xuyên, dựa trên tính chất phổ thông của từng nhóm. Đá đã qua xử lý lấp đầy hay ngâm dầu nhạy hơn đá cùng loại không xử lý.
| Loại đá | Đeo lắc thường xuyên | Ghi chú |
|---|---|---|
| Sapphire các màu, ruby | Rất hợp | Cứng, dai; lắc sapphire nhiều màu là lựa chọn phổ biến |
| Spinel | Hợp | Khá cứng, không có mặt cát khai rõ |
| Garnet (kể cả tsavorite, rhodolite) | Hợp | Đủ cứng cho đeo thường; sẫm màu ở cỡ nhỏ |
| Topaz, thạch anh | Đeo được | Thạch anh mờ dần do cọ xát; topaz có mặt cát khai, tránh đập mạnh |
| Peridot, tanzanite | Đeo dịp | Mềm hơn, tanzanite giòn; hợp lắc đeo đi tiệc |
| Emerald | Đeo dịp | Nhiều khe nứt; lắc emerald nên ổ che mép và đeo cẩn thận |
| Opal, ngọc lam | Không hợp kiểu tennis | Quá mềm hoặc xốp cho một hàng đá chịu cọ xát quanh cổ tay |
Nếu bạn rất thích một loại đá mềm, có thể chọn kiểu lắc chỉ đính vài viên ở mặt trên, phần còn lại là xích trơn, hoặc kiểu vòng cứng có đá ở mặt ngoài, để đá ít nằm ở mặt dưới cổ tay chịu cọ xát.
Kiểu ổ trên lắc tennis
Bốn chấu mỗi viên. Kiểu cổ điển: mỗi viên một ổ bốn chấu. Đá lộ nhiều, sáng, nhưng nhiều chấu nhô lên dễ móc sợi len, sợi vải. Cần kiểm chấu định kỳ.
Chấu chung. Hai viên kề nhau dùng chung chấu, hàng đá liền hơn, ít kim loại hơn. Đẹp nhưng chấu nhỏ hơn, một chấu hỏng có thể ảnh hưởng hai viên.
Ổ bao viền từng viên. Mỗi viên có vành kim loại ôm quanh. Mép đá được che, rất hợp đá dễ mẻ như emerald, tanzanite. Đá trông nhỏ hơn và ít lấp lánh hơn.
Ổ hai chấu, kiểu ray hở. Đá kẹp giữa hai thành ở hai bên, hai đầu để hở. Ít vướng, nhìn liền mạch, nhưng thành kẹp cần đủ dày để đá không bị bung khi lắc bị bẻ cong.
Đáy ổ. Lật mặt dưới lắc để xem đáy ổ: đáy hở giúp đá sáng và dễ vệ sinh. Đáy ổ phải trơn, không có cạnh sắc cọ vào da cổ tay.
Ngoài kiểu tennis: các lắc đính đá màu dễ đeo hơn
Nếu bạn thích lắc đá màu nhưng thấy kiểu tennis quá kén đá, có vài kiểu khác dễ sống hơn. Kiểu thứ nhất là lắc xích chấm đá: một sợi xích mảnh, cách một đoạn lại có một viên đá trong ổ bao viền. Đá ít, cách xa nhau, nên ít cọ vào mặt bàn và hầu như không va vào nhau. Kiểu này hợp cả đá mềm hơn như peridot, tanzanite, thậm chí opal nhỏ ổ kín.
Kiểu thứ hai là lắc nửa đá: chỉ phần nửa trên của lắc có đá, phần nửa dưới nằm ở mặt trong cổ tay là xích hoặc mắt kim loại trơn. Đá vẫn hiện ra khi nhìn từ trên xuống, nhưng phần chịu cọ xát nhiều nhất không có đá. Kiểu thứ ba là lắc một viên chủ: một viên đá lớn hơn ở giữa, hai bên là xích, giống một mặt dây đặt lên cổ tay; đẹp, đơn giản, chỉ cần để ý viên chủ hay bị xoay xuống mặt dưới.
Cuối cùng là vòng cứng có bản lề, đá chỉ đính ở mặt ngoài. Vòng cứng không trượt xoay như lắc mềm, nên đá ở mặt ngoài luôn ở mặt ngoài. Đổi lại, vòng cứng cần đo vừa hơn và khó đeo cùng đồng hồ. Mỗi kiểu có chỗ mạnh riêng; điều quan trọng là bạn chọn kiểu theo loại đá mình thích, chứ không ép loại đá mềm vào kiểu lắc chịu nhiều va chạm nhất.
Mắt nối và độ mềm của lắc
Lắc tennis đẹp nhờ nằm phẳng và ôm mềm theo cổ tay. Độ mềm đó đến từ mắt nối giữa các ổ. Mắt nối tốt cho lắc uốn đều theo mọi hướng, không có đoạn cứng, không có đoạn gập gãy góc. Mắt nối yếu hoặc quá lỏng làm các ổ va vào nhau, đá ở hai ổ kề nhau có thể cạ vào nhau và mẻ.
Cách thử: đặt lắc lên lòng bàn tay, nghiêng tay cho lắc chảy xuống như một sợi dây, quan sát xem có chỗ nào gấp khúc, cứng đơ không. Sau đó cầm hai đầu lắc, kéo nhẹ cho căng thẳng, rồi lật ngửa lật sấp: hàng đá phải thẳng, không có viên nào lệch hàng hay xoay nghiêng. Cuối cùng, vuốt nhẹ dọc mặt dưới lắc bằng đầu ngón tay để cảm nhận có mắt nối nào nhô lên hay sắc cạnh.
Người đeo lâu năm hay gặp lắc bị gãy gập ở một điểm sau khi bị kẹp vào cửa xe hay bị đè khi ngủ. Mắt nối bị bẻ ngược chiều có thể nứt mà chưa đứt ngay. Nếu bạn thấy một đoạn lắc bỗng cứng hơn hoặc nghe tiếng lạo xạo khi uốn, mang lắc đi kiểm trước khi nó đứt ở ngoài đường.
Khoá hộp và chốt phụ: lớp bảo vệ thứ hai
Khoá hộp. Phần lớn lắc tennis dùng khoá hộp: một lưỡi kim loại gập đôi trượt vào hộp nhỏ ở đầu kia và bật khớp. Khoá hộp gọn và liền với hàng đá. Theo thời gian, lưỡi gập mất độ đàn hồi, khoá mở dễ hơn trước.
Chốt phụ hình số tám. Một vòng kim loại nhỏ ở cạnh khoá, gập qua một núm ở đầu bên kia. Nếu khoá hộp lỡ bung, chốt phụ vẫn giữ lắc trên tay. Với lắc có đá giá trị, đây gần như là phần bắt buộc.
Hai chốt hai bên. Một số lắc có chốt phụ ở cả hai bên khoá hộp. Chắc hơn, nhưng khó tự đeo một tay. Người hay đeo một mình nên thử tự cài trước khi mua.
Kiểm khoá. Đóng khoá hộp, kéo hai đầu lắc về hai phía: không được bung. Mở chốt phụ ra, chỉ dùng khoá hộp, lắc nhẹ tay: vẫn phải giữ. Nghe tiếng tách rõ khi đóng. Nếu thấy lưỡi khoá mở quá dễ, thợ có thể nắn lại độ bật; đừng tự nắn bằng dao hay kìm.
Đo cổ tay và chọn độ rơ cho lắc tennis
Lắc tennis không co giãn, nên chiều dài phải vừa: quá chật thì cấn và đá cọ vào xương cổ tay, quá lỏng thì lắc trượt xuống mu bàn tay và đập vào mọi thứ.
- Quấn một dải giấy mảnh quanh cổ tay, ngay trên xương cổ tay nhô ra, sát da nhưng không siết.
- Đánh dấu chỗ hai đầu giấy gặp nhau, trải ra đo bằng thước: đó là vòng cổ tay.
- Cộng thêm một khoảng rơ, thường khoảng 1–2 cm cho lắc tennis; người thích lắc ôm sát cộng ít, người thích lắc lỏng cộng nhiều.
- Đá lớn và ổ cao chiếm chỗ ở mặt trong vòng lắc, nên với lắc đá to hãy cộng thêm một chút so với lắc đá nhỏ.
- Khi thử, đeo lắc rồi xoay cổ tay, cầm một vật, gõ thử lên mặt bàn: lắc không được trượt qua xương cổ tay xuống mu bàn tay.
Lắc tennis rút ngắn được bằng cách bỏ bớt một vài ổ, nhưng nối dài thì cần thêm ổ cùng loại đá, cùng cỡ, cùng màu, không phải lúc nào cũng có. Vì vậy nếu phân vân giữa hai độ dài, nhiều người chọn dài hơn rồi nhờ tiệm bỏ bớt.
Đeo lắc đá màu hằng ngày: những chỗ hay hại đá
Ngay cả với sapphire, vài thói quen nhỏ quyết định lắc còn sáng hay không sau vài năm:
- Gõ phím laptop: mặt dưới lắc cọ lên thân máy suốt ngày, vừa làm trầy máy vừa làm mòn chấu. Đẩy lắc lên cao hơn trên cổ tay hoặc tháo ra khi làm việc lâu.
- Đeo chung với đồng hồ: đá cứng như sapphire cào xước mặt và vỏ đồng hồ, còn kim loại đồng hồ thì làm cong chấu. Đeo hai tay khác nhau sẽ đỡ cho cả hai.
- Đeo nhiều lắc chồng nhau: các lắc cạ vào nhau, đá cứng hơn mài đá mềm hơn. Không xếp lắc opal, emerald cạnh lắc sapphire.
- Rửa bát, giặt đồ bằng tay: chất tẩy và nước nóng không tốt cho đá ngâm dầu và kim loại phủ; thao tác cọ rửa làm lắc va vào bồn.
- Xách túi nặng trên cổ tay: quai túi kéo lên lắc, đè các mắt nối; tháo lắc hoặc đổi tay xách.
- Ngủ đeo lắc: lắc bị đè và gập, khoá bị cấn; nên tháo đặt vào hộp có ngăn riêng.
Cất lắc tennis nằm dài trong hộp hoặc túi vải riêng, khoá đã đóng, để các ổ không xoắn vào nhau và không cạ vào món khác.
Câu hỏi thường gặp
Lắc tennis đá màu có đeo hằng ngày được không?
Được, nếu chọn đá cứng và dai như sapphire, ruby, spinel, garnet, ổ chắc và có chốt phụ. Đá mềm như opal, ngọc lam không hợp kiểu tennis. Thói quen tháo lắc khi làm việc tay chân, khi ngủ và kiểm chấu định kỳ quyết định lắc bền được bao lâu.
Lắc tennis sapphire nhiều màu là gì?
Đó là lắc dùng sapphire nhiều màu như xanh, hồng, vàng, cam, tím xếp liền thành dải. Sapphire có nhiều màu ngoài màu xanh quen thuộc, và cùng là corundum nên độ bền đồng đều. Kiểu lắc này đẹp nhưng ghép màu theo thứ tự đều tay là việc tốn công.
Vì sao lắc tennis của mình hay tự bung khoá?
Thường do lưỡi khoá hộp đã mất độ đàn hồi sau nhiều lần mở đóng, hoặc khoá bị cấn khi đeo chật. Mang lắc đến thợ để nắn lại lưỡi khoá hoặc thay khoá, và luôn cài chốt phụ. Không nên đeo tiếp khi khoá đã mở dễ hơn trước.
Lắc tennis đá màu có rút ngắn được không?
Thường được, bằng cách tháo bớt một hoặc vài ổ ở gần khoá rồi nối lại. Viên đá tháo ra bạn nên giữ lại, có thể dùng thay khi có viên khác rơi. Nối dài thì khó hơn vì cần thêm ổ cùng loại đá, cùng cỡ, cùng màu.
Đeo lắc tennis cùng đồng hồ có sao không?
Đá cứng có thể làm xước mặt kính, vỏ và dây đồng hồ, còn đồng hồ thì làm cong chấu của lắc khi hai món cạ vào nhau. Nhiều người đeo lắc ở tay không đeo đồng hồ, hoặc đặt lắc cao hơn trên cổ tay để hai món không chạm.
Lắc tennis đá màu có phải lúc nào cũng là đá tự nhiên?
Không. Lắc tennis có thể dùng đá tự nhiên, đá tổng hợp có cùng thành phần hoặc đá mô phỏng khác hẳn bản chất. Mắt thường khó phân biệt ở cỡ nhỏ. Hãy hỏi người bán và đọc kỹ mô tả, xin ghi rõ loại đá, số viên và có xử lý hay không vào phiếu.