Vòng cổ nhiều đá màu là dây chuyền hoặc vòng có nhiều viên đá phân bố dọc theo sợi, không dồn vào một mặt dây duy nhất. Có hai họ chính: dây chấm đá, nơi từng viên nhỏ nằm cách nhau một đoạn trên sợi xích mảnh, và vòng một hàng đá liền, nơi các viên xếp sát nhau thành một dải ôm quanh cổ, giống lắc tay tennis kéo dài.
Hai kiểu cho cảm giác rất khác nhau khi đeo, đòi hỏi cổ áo khác nhau và chịu rủi ro khác nhau. Bài này giải thích từng kiểu, cách chọn độ dài và độ nặng, các chỗ hay hỏng, và cách đeo, cất để vòng cổ nhiều đá không xoắn rối hay rơi đá.
Dây chấm đá: nhẹ, đeo hằng ngày được
Dây chấm đá thường là một sợi xích mảnh, cách khoảng vài centimét lại có một viên đá nhỏ trong ổ bao viền hoặc ổ chấu. Số viên có thể chỉ năm bảy viên rải phía trước cổ, hoặc rải đều quanh cả vòng. Vì đá thưa và nhỏ, dây nhẹ, nằm sát da, và từ xa trông như những chấm màu lấp lánh dọc xương quai xanh.
Ưu điểm lớn nhất của dây chấm đá là ít phải lo. Mỗi viên nằm riêng, không cạ vào viên bên cạnh. Ổ bao viền giữ mép đá kín, ít móc vào vải. Dây mảnh và mềm nên ít cấn khi nằm, dù vẫn nên tháo khi ngủ. Đây là kiểu vòng cổ đá màu dễ đeo đi làm nhất, và cũng là kiểu hợp với những loại đá hơi mềm như peridot, tanzanite nhỏ, vì đá ít chịu va chạm.
Điểm cần để ý ở dây chấm đá là chỗ nối giữa ổ và xích. Mỗi ổ có hai khoen nhỏ nối vào hai đoạn xích; xích mảnh bị kéo lâu ngày có thể đứt ngay tại khoen đó. Ngoài ra, các ổ có xu hướng trượt và xoay về phía sau cổ nếu dây không cân, làm đá nằm lệch. Một số mẫu cố định ổ bằng cách hàn vào xích để ổ không trượt.
Vòng một hàng đá liền: nổi bật, kén dịp
Vòng một hàng đá liền là dải đá xếp sát nhau trong các ổ riêng, nối bằng mắt nối nhỏ, chạy quanh một phần hoặc toàn bộ vòng cổ. Ở trang sức kim cương người ta hay gọi kiểu này bằng tên tiếng Pháp riviera. Với đá màu, vòng có thể một màu, xen hai màu, hoặc chuyển sắc từ đậm ở giữa sang nhạt hai bên.
Kiểu này nổi bật và trang trọng. Một dải sapphire xanh hay garnet đỏ sẫm ôm quanh cổ là điểm nhấn của cả bộ trang phục, nên thường hợp tiệc tối, đám cưới, áo cổ thuyền hay áo hở vai. Đổi lại, vòng nặng hơn nhiều so với dây chấm đá, ít mềm hơn, và có rất nhiều chấu nhỏ cần kiểm.
Vòng hàng đá liền cũng kén loại đá giống lắc tay tennis, chỉ là cổ chịu ít va đập hơn cổ tay. Ruby, sapphire, spinel, garnet đeo được lâu. Đá mềm hơn có thể dùng nếu chỉ đeo vài dịp mỗi năm và cất cẩn thận. Hai viên kề nhau trong một hàng liền có thể cạ vào nhau khi vòng bị gập; vì vậy mắt nối phải đủ chắc để giữ khoảng cách giữa các ổ.
So hai kiểu theo cách đeo
Bảng dưới đặt dây chấm đá và vòng hàng đá liền cạnh nhau ở những điểm người đeo hay cân nhắc:
| Tiêu chí | Dây chấm đá | Vòng hàng đá liền |
|---|---|---|
| Trọng lượng | Nhẹ | Nặng hơn rõ rệt |
| Đeo hằng ngày | Hợp | Kén, hợp dịp đặc biệt |
| Loại đá | Chấp nhận đá hơi mềm nếu ổ bao viền | Nên là đá cứng, dai |
| Cổ áo hợp | Hầu hết cổ áo, kể cả sơ mi mở khuy | Cổ thuyền, cổ vuông, hở vai |
| Chỗ hay hỏng | Đứt xích tại khoen nối ổ | Chấu mòn, rơi đá, mắt nối gãy |
| Cất giữ | Dễ rối nếu bỏ chung | Cần nằm dài, tránh gập |
Nhiều người có cả hai: một dây chấm đá đeo thường ngày, một vòng hàng đá liền cho vài dịp trong năm. Nếu chỉ chọn một, dây chấm đá dùng được nhiều hơn.
Giữa hai họ này còn những kiểu lai: dây có một đoạn hàng đá liền ở phía trước và xích trơn ở phía sau, hoặc dây chấm đá dày đặc tới mức gần như liền. Kiểu lai nhẹ hơn vòng liền nguyên vòng, vẫn có dải đá rõ ở phía trước, và phần sau gáy là xích trơn nên không cấn khi tựa lưng ghế. Với nhiều người, đây là điểm cân bằng tốt giữa nổi bật và dễ đeo.
Kiểm vòng cổ nhiều đá trước khi mua
Vòng cổ nhiều đá có nhiều chi tiết nhỏ, nên kiểm theo thứ tự sẽ không bỏ sót:
- Trải vòng trên mặt phẳng nền trắng, nhìn cả dải: các viên có đều màu, đều cỡ, có viên nào lạc tông không.
- Nhìn nghiêng dọc dải đá dưới đèn: viên nào nằm thấp hơn hay nghiêng hơn là ổ đã hở.
- Cầm một đầu vòng nhấc lên cho rủ xuống: vòng phải chảy mềm, không có đoạn cứng hay gập góc.
- Với dây chấm đá, kéo nhẹ từng ổ dọc sợi xích: khoen nối không được hé, ổ hàn cố định thì không trượt.
- Lật mặt sau: đáy ổ trơn, không cạnh sắc, kẽ ổ sạch; mặt sau là chỗ áp vào da suốt buổi.
- Đóng mở khoá vài lần, kéo hai đầu vòng: khoá không bung; với vòng nặng, hỏi có chốt phụ không.
- Đeo thử với đúng kiểu cổ áo bạn định mặc, quay đầu và cúi người: vòng có cấn cổ áo, có xoay lệch không.
Xin ghi vào phiếu loại đá, số viên, kim loại và độ dài vòng. Với vòng hàng đá liền nhiều viên, con số này giúp bạn kiểm lại mỗi khi nhận vòng về từ tiệm sửa hay vệ sinh.
Chọn độ dài theo cổ áo và kiểu vòng
Vòng ôm sát gốc cổ, khoảng 35–40 cm. Hợp vòng hàng đá liền cho tiệc, áo cổ thuyền, áo hở vai. Cổ ngắn hay cổ to đeo kiểu này có thể thấy chật, nên thử kỹ.
Vòng ngang xương quai xanh, khoảng 42–45 cm. Độ dài phổ biến nhất cho cả dây chấm đá lẫn vòng hàng đá liền. Hợp áo cổ tròn, cổ vuông, cổ chữ V nông.
Dây dài hơn, khoảng 50–60 cm. Thường gặp ở dây chấm đá. Đá rơi xuống vùng ngực, hợp áo cổ chữ V sâu, đeo được ngoài áo len mỏng.
Với áo dài. Áo dài cổ đứng che gốc cổ, nên vòng ôm sát thường bị giấu mất hoặc cấn vào cổ áo. Dây chấm đá dài đeo ngoài áo, hoặc chuyển trọng tâm sang bông tai, thường hợp hơn.
Cổ to, cổ ngắn. Cùng một độ dài, vòng nằm cao hơn trên người có vòng cổ lớn. Nếu cổ bạn to hơn mức trung bình, cộng thêm vài centimét so với các mốc trên, và thử trực tiếp thay vì chọn theo số.
Khoen phụ để chỉnh độ dài. Nhiều dây có thêm một đoạn xích nối dài vài centimét ở khoá. Rất tiện cho người hay đổi kiểu áo, nhưng đoạn nối cũng là chỗ hay rối và đứt.
Chọn đá và màu cho vòng cổ nhiều viên
Đá cùng loại cho cả vòng. Một vòng toàn garnet, toàn sapphire hay toàn thạch anh tím dễ chăm vì chỉ có một mức nhạy với nước, nhiệt, hoá chất. Khi rơi một viên, tìm viên thay cũng dễ hơn so với vòng nhiều loại đá.
Màu đều hay chuyển sắc. Vòng màu đều cần các viên khớp màu với nhau, việc tốn công khi vòng có hàng chục viên. Vòng chuyển sắc, đậm ở giữa nhạt dần ra hai bên, cho phép dùng các viên lệch màu một cách có chủ ý và thường nhìn mềm hơn trên cổ.
Đá sẫm và đá sáng. Đá sẫm như garnet, sapphire xanh đậm trên dây mảnh trông như những chấm tối, hợp nền da sáng và áo màu nhạt. Đá sáng như aquamarine, citrine, peridot trông tươi hơn trên da ngăm và áo màu sẫm. Thử trước gương dưới ánh sáng ban ngày sẽ rõ hơn mọi lời khuyên chung.
Đá màu xen đá trắng. Xen một viên màu, một viên trắng làm vòng sáng hơn và giảm cảm giác nặng màu. Kiểu này hợp người muốn đeo đá màu mà vẫn trang nhã; cần hỏi rõ đá trắng là gì để chăm cho đúng.
Đá tổng hợp cùng màu. Vòng nhiều viên làm bằng đá tổng hợp có màu đều tăm tắp, điều mà đá tự nhiên khó đạt. Nếu ghi rõ là tổng hợp, đây là lựa chọn hợp lý cho món đeo vui; chỉ cần đừng nhầm nó với giá trị của đá tự nhiên.
Đeo và cất để không rối, không rơi đá
Vòng cổ nhiều đá rối nhanh hơn dây trơn, vì các ổ đá là chỗ để xích quấn quanh. Một sợi dây chấm đá bị thả lỏng vào hộp chung với dây khác có thể mất mười lăm phút gỡ, và trong lúc gỡ, khoen nối ổ bị kéo xoắn. Cách đơn giản nhất là đóng khoá rồi treo dây lên móc, hoặc luồn qua một ống hút nhựa trước khi bỏ vào túi khi đi xa.
Vòng hàng đá liền thì không nên treo lâu, vì trọng lượng kéo các mắt nối. Đặt vòng nằm dài theo đường cong tự nhiên trong hộp có lót mềm, khoá đã đóng, mặt đá ngửa lên. Đừng gập đôi vòng để nhét vào hộp nhỏ; gập ngược chiều mắt nối là cách nhanh nhất làm gãy một mắt.
Khi đeo, cài khoá trước gương với khoá nằm sau gáy, rồi xoay vòng cho khoá về chính giữa sau cổ. Với dây chấm đá, chỉnh để viên giữa nằm chính diện. Tháo vòng trước khi tắm, ngủ, tập thể dục và trước khi thay áo chui đầu; cổ áo chui là thứ hay móc vào ổ đá nhất. Mỗi vài tháng, kiểm khoen nối ổ và chấu dưới ánh đèn sáng.
Câu hỏi thường gặp
Dây chấm đá màu có đeo đi làm hằng ngày được không?
Được, đây là kiểu vòng cổ đá màu dễ đeo đi làm nhất vì nhẹ, đá nhỏ và ít vướng. Nên chọn ổ bao viền nếu đá hơi mềm, và tháo ra khi ngủ hoặc tập thể dục. Kiểm khoen nối giữa ổ và xích định kỳ để tránh đứt.
Vòng một hàng đá liền khác dây chấm đá thế nào?
Vòng một hàng đá liền có các viên xếp sát nhau thành dải liên tục, nặng và nổi bật, hợp dịp trang trọng. Dây chấm đá có từng viên nhỏ cách nhau trên sợi xích mảnh, nhẹ và kín đáo. Hai kiểu cũng khác nhau ở loại đá phù hợp và cách cất giữ.
Vì sao các viên trên dây chấm đá hay trượt ra sau cổ?
Khi ổ đá nối lỏng vào xích, trọng lượng và chuyển động làm chúng trượt dần về phía thấp hơn hoặc về phía khoá. Mẫu có ổ hàn cố định vào xích không bị chuyện này. Với mẫu đã mua, thợ có thể cố định một số ổ hoặc thêm hạt chặn.
Vòng cổ nhiều đá nặng có gây mỏi cổ không?
Với người khoẻ mạnh, vòng hàng đá liền đeo vài giờ thường không gây mỏi, nhưng có thể cấn gáy và hằn đỏ chỗ khoá. Người có bệnh cột sống cổ hoặc da nhạy cảm nên chọn vòng nhẹ hơn và hỏi ý kiến bác sĩ nếu thấy đau kéo dài.
Có thể tách vòng hàng đá liền thành lắc tay không?
Về kỹ thuật thợ có thể cắt bớt và làm khoá mới để tạo một lắc tay từ phần dư, nếu kiểu ổ và mắt nối cho phép. Việc này cần thoả thuận rõ với thợ về số ổ, khoá mới và rủi ro. Đây là thay đổi khó đảo ngược, nên cân nhắc kỹ với món có giá trị.
Đeo vòng cổ đá màu với áo dài thế nào cho đẹp?
Với áo dài cổ đứng, vòng ôm sát thường bị che, nên dây chấm đá dài đeo ngoài áo hoặc chỉ đeo bông tai đá màu là lựa chọn phổ biến. Với áo dài cổ thuyền hay cổ tròn khoét, vòng ngang xương quai xanh hiện rõ hơn. Nên chọn màu đá hoà với màu vải hoặc hoa văn trên áo.