Nạm pavé là kiểu phủ kín một mặt kim loại bằng nhiều viên đá nhỏ đặt sát nhau, mỗi viên được giữ bởi vài hạt kim loại li ti được thợ đẩy lên từ bề mặt. Khi đá rất nhỏ và phải nạm dưới kính hiển vi hoặc kính phóng đại, người ta gọi là micro pavé.
Pavé đá màu là cách tạo mặt lấp lánh màu, từ một dải ruby đỏ đến những mảng chuyển màu từ hồng sang tím. Đẹp là vậy, nhưng pavé cũng là kiểu nạm có tỉ lệ rơi đá cao nhất trên trang sức đeo hằng ngày. Bài này giải thích vì sao, đá màu nào hợp pavé, và cách đeo để món pavé bền lâu.
Pavé giữ đá như thế nào
Tên gọi pavé đến từ tiếng Pháp, nghĩa là lát đá như mặt đường. Thợ khoan các lỗ nhỏ trên bề mặt kim loại theo một lưới đều, mỗi lỗ vừa một viên đá. Đá được đặt vào lỗ, rồi thợ dùng một dụng cụ đầu nhọn xới và đẩy một chút kim loại ở khoảng giữa các lỗ lên mép đá, sau đó dùng dụng cụ đầu lõm tạo thành những hạt tròn nhỏ. Mỗi viên đá thường được giữ bởi ba đến bốn hạt, và một hạt có thể giữ chung hai viên cạnh nhau.
Vì các hạt rất nhỏ, mỗi hạt chỉ ôm một phần rất nhỏ mép đá. Khi hạt mòn đi do cọ xát hằng ngày, hoặc bị đè dẹt khi va, lực giữ đá yếu đi nhanh. Đây là lý do pavé dễ rơi đá hơn các kiểu nạm khác, và vì sao người ta khuyên kiểm món pavé định kỳ ở tiệm.
Micro pavé dùng đá còn nhỏ hơn, hạt còn nhỏ hơn, nạm dưới kính phóng đại. Mặt đá liền hơn, ít thấy kim loại hơn, nhưng mỗi hạt lại càng nhỏ. Chất lượng micro pavé phụ thuộc rất nhiều vào tay nghề và vào việc đá có cỡ đều không.
Đá màu nào dùng được cho pavé
Pavé cần đá nhỏ, cỡ đều, đủ cứng để chịu lực đẩy hạt và cọ xát hằng ngày. Bảng gom các đá màu hay gặp.
| Đá | Độ cứng Mohs | Hợp pavé? | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ruby, sapphire (mọi màu) | 9 | Rất hợp | Phổ biến nhất cho pavé đá màu, có nhiều màu để chuyển sắc |
| Spinel | Khoảng 8 | Hợp | Nhiều màu, dai |
| Tsavorite, garnet | Khoảng 7–7,5 | Hợp | Tsavorite xanh lục hay dùng thay emerald nhỏ |
| Thạch anh tím, citrine | 7 | Được | Mặt đá xước dần nếu đeo nhẫn nhiều |
| Emerald nhỏ | Khoảng 7,5–8 | Hạn chế | Vết nứt dễ làm đá mẻ khi đẩy hạt |
| Opal, ngọc lam, đá mặt trăng | Dưới 6,5 | Không hợp | Mềm, dễ mẻ, khó có cỡ đều |
| Đá tổng hợp, CZ màu | Tuỳ loại | Hay dùng | Cỡ đều, màu đều; cần ghi rõ |
Phần lớn pavé đá màu trên trang sức hiện nay dùng sapphire nhiều màu, ruby, tsavorite hoặc đá tổng hợp, vì các đá này vừa cứng vừa có cỡ đều. Khi thấy pavé đá mềm, hãy cân nhắc đó là món để đeo dịp hơn đeo hằng ngày.
Với pavé chuyển sắc, kiểu xếp đá từ nhạt đến đậm, sapphire là lựa chọn quen thuộc vì một loại khoáng vật cho cả dải màu hồng, tím, xanh, vàng, cam với cùng độ cứng, nên các viên mòn đều nhau.
Vì sao pavé hay rơi đá
Hạt giữ đá nhỏ và lộ. Hạt nằm trên bề mặt, là phần đầu tiên chạm vào mọi thứ. Sau vài năm đeo nhẫn hằng ngày, hạt mòn đáng kể.
Va chạm làm hạt dẹt. Một cú va mạnh có thể đè dẹt vài hạt, khiến một hay hai viên lỏng ngay lập tức.
Sửa size làm thân nhẫn uốn. Pavé chạy quanh vòng nhẫn bị kéo giãn hoặc nén khi sửa size, các lỗ đá biến dạng nhẹ và hạt mất lực giữ.
Đá cỡ không đều. Đá nhỏ hơn lỗ một chút sẽ không được giữ chắc từ đầu. Đây là lỗi tay nghề hay gặp ở món làm nhanh.
Rửa bằng máy siêu âm. Rung siêu âm có thể làm viên đã lỏng sẵn bật ra. Với món pavé lâu năm, nên kiểm trước khi rửa siêu âm ở tiệm.
Kim loại mềm. Vàng tuổi cao và bạc mềm hơn vàng tuổi thấp, nên hạt giữ đá trên các kim loại này mòn nhanh hơn. Pavé trên bạc đeo hằng ngày thường rơi đá sớm hơn pavé trên vàng 14K hay 18K.
Pavé trên các kiểu món
Trên nhẫn, pavé thường dùng ở thân nhẫn hai bên đá chủ, ở vòng đá quanh đá chủ, hoặc phủ cả mặt nhẫn. Thân nhẫn pavé là phần chịu cọ xát nhiều nhất, nhất là mặt dưới lòng bàn tay. Nhiều người chọn pavé chỉ ở nửa trên vòng nhẫn để giảm mòn và để sau này còn sửa size được.
Trên bông tai và mặt dây, pavé bền hơn nhiều vì ít va chạm. Mặt dây pavé đá màu hay bông tai vòng pavé có thể đeo nhiều năm mà ít rơi đá. Đây là kiểu món hợp nhất nếu bạn yêu thích vẻ lấp lánh của pavé mà không muốn lo rơi đá thường xuyên.
Với bông tai pavé, chỗ cần để ý là mặt sau sát dái tai: tóc và khăn hay cọ vào đây, và khi tháo đeo, ngón tay thường bóp vào mặt pavé. Cầm vào chốt và phần kim loại trơn khi tháo đeo giúp hạt giữ đá ít bị đè.
Trên lắc tay, pavé chịu va chạm ở cổ tay khá nhiều, nhất là cạnh bàn và bàn phím. Lắc pavé đá màu đẹp nhưng nên đeo dịp, hoặc đeo ở tay không thuận.
Kiểm món pavé ở nhà
Với pavé, kiểm sớm giúp mất một viên thay vì mất nhiều viên. Bạn có thể làm mỗi tháng một lần.
- Rửa sạch và lau khô món trang sức; bụi bẩn che mất các lỗ trống.
- Nhìn dưới ánh sáng tốt, nếu có kính lúp nhỏ thì càng tốt, quét lần lượt từng hàng đá tìm lỗ trống.
- Xem các viên đá có nằm phẳng đều không; viên nghiêng hay nhô cao hơn là viên đang lỏng.
- Lắc nhẹ món gần tai nghe tiếng lạch cạch.
- Kéo nhẹ một miếng vải mỏng qua bề mặt; hạt bị dựng lên hay cong sẽ móc vải.
- Thấy viên lỏng, ngừng đeo và mang đến tiệm ngay, cất món trong túi kín để viên lỏng không rơi mất.
Nếu đã mất đá, hãy ghi lại vị trí và mang theo món khi đi thay đá. Thợ sẽ cần biết màu và cỡ viên đá để tìm viên khớp.
Pavé chuyển màu và pavé phối nhiều đá
Pavé đá màu cũng hay được dùng làm viền quanh một đá chủ màu khác, ví dụ vòng sapphire trắng nhỏ quanh viên ruby, hay vòng tsavorite xanh quanh viên đá mặt trăng. Khi đá chủ là đá mềm mà vòng pavé là đá cứng, vòng pavé còn có thêm tác dụng như một hàng rào nhỏ đón va chạm trước khi chạm tới đá chủ, dù không thay được kiểu nạm bảo vệ cho chính đá chủ.
Một trong những lý do pavé đá màu được ưa chuộng là khả năng tạo hiệu ứng chuyển màu. Thợ xếp các viên đá từ nhạt đến đậm, hoặc từ màu này sang màu khác, tạo ra những dải màu mềm như ánh hoàng hôn. Kiểu này đòi hỏi chọn đá rất kỹ: mỗi viên phải đúng sắc độ, cùng cỡ, và được xếp đúng thứ tự trước khi nạm.
Khi một viên trong dải chuyển màu rơi mất, việc thay đá khó hơn pavé một màu nhiều, vì phải tìm đúng sắc độ ở vị trí đó. Nếu bạn đặt làm món pavé chuyển màu, có thể đề nghị thợ để lại vài viên dự phòng cho từng sắc độ, cất cùng giấy kèm theo.
Pavé phối nhiều loại đá, ví dụ ruby xen sapphire trắng, cần các đá có độ cứng gần nhau để mòn đều. Phối đá cứng với đá mềm trong cùng một mặt pavé là cách làm ít được khuyến khích.
Pavé, chấu chung và nạm hạt: phân biệt nhanh
Ba kiểu này đều dùng cho đá nhỏ và hay bị gọi lẫn. Biết khác biệt giúp bạn hỏi đúng khi mua hoặc khi sửa.
| Kiểu | Cách giữ đá | Nhìn từ trên | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Pavé | Hạt kim loại đẩy lên từ bề mặt, nhiều hàng đá | Mặt phủ kín đá, hạt nhỏ li ti | Lấp lánh, dễ rơi đá nếu mòn |
| Chấu chung | Que kim loại mảnh, mỗi que giữ hai đá | Thấy đầu chấu nhỏ giữa các đá | Đá sáng hơn, chấu dễ móc |
| Nạm hạt một hàng | Hạt kim loại giữ một hàng đá giữa hai gờ | Một hàng đá, hai bên có gờ kim loại | Bền hơn pavé nhiều hàng |
| Micro pavé | Như pavé nhưng đá và hạt rất nhỏ | Gần như không thấy kim loại | Tinh tế, cần tay nghề cao |
Khi mang món đi sửa, nói đúng kiểu nạm giúp thợ báo đúng công việc. Một món “pavé” thật ra là chấu chung sẽ được sửa khác hẳn.
Nạm hạt một hàng giữa hai gờ kim loại là kiểu dung hoà hay gặp trên nhẫn mảnh đá màu: vẫn lấp lánh như pavé nhưng hai gờ hai bên che mép đá, nên ít rơi đá hơn mặt pavé nhiều hàng.
Chọn món pavé đá màu khi mua
Pavé đẹp nhất khi làm kỹ. Trình tự ngắn sau giúp bạn chọn món có tuổi thọ tốt.
- Hỏi tên đá trong mặt pavé; ưu tiên sapphire, ruby, spinel, tsavorite cho món đeo nhiều.
- Nhìn dưới đèn, xem các viên đá có cùng cỡ, cùng độ cao, xếp thẳng hàng không.
- Xem hạt giữ đá có tròn, đều, ôm lên mép đá không; hạt dẹt hay lệch là dấu hiệu làm nhanh.
- Kéo nhẹ món qua vải mỏng xem có móc không.
- Hỏi chính sách bảo hành rơi đá, thời gian và điều kiện.
- Nếu là nhẫn, chọn kiểu pavé nửa vòng nếu bạn nghĩ sau này có thể cần sửa size.
Bỏ thêm vài phút xem kỹ lúc mua thường giúp bạn tránh được nhiều lần đi thay đá về sau.
Nếu mua online, hãy xin ảnh chụp cận mặt pavé hoặc video quay chậm dưới đèn. Ảnh sản phẩm chung thường đã chỉnh sửa và không cho thấy độ đều của hạt giữ đá. Người bán sẵn lòng gửi ảnh cận là dấu hiệu tốt.
Câu hỏi thường gặp
Micro pavé có bền bằng pavé thường không?
Thường kém bền hơn một chút, vì đá và hạt giữ đá nhỏ hơn nên mòn hết nhanh hơn. Bù lại, mặt đá liền và tinh tế hơn. Micro pavé hợp bông tai, mặt dây hơn nhẫn đeo hằng ngày.
Bao lâu nên kiểm món pavé ở tiệm?
Với nhẫn pavé đeo hằng ngày, khoảng mỗi năm một lần là mức nhiều người làm, kèm tự kiểm ở nhà hằng tháng. Bông tai và mặt dây pavé ít va chạm hơn, có thể kiểm thưa hơn.
Rơi đá pavé có phải lỗi của người bán không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Hạt giữ đá mòn theo thời gian là hao mòn tự nhiên. Tuy nhiên, rơi đá ngay trong vài tuần đầu có thể là do đá không đúng cỡ hoặc hạt làm kém. Hãy hỏi chính sách bảo hành về rơi đá khi mua.
Pavé đá màu có rửa siêu âm được không?
Nếu đá là sapphire, ruby, spinel không qua lấp đầy và món còn chắc, nhiều tiệm vẫn rửa siêu âm. Tuy vậy, rung có thể làm viên đã lỏng bật ra. An toàn nhất là rửa bằng nước ấm, xà phòng dịu và bàn chải mềm ở nhà.
Nhẫn pavé quanh vòng có sửa size được không?
Rất khó. Uốn thân nhẫn làm biến dạng các lỗ đá và có thể làm nhiều viên lỏng hoặc mẻ. Thường phải nạm lại toàn bộ hoặc làm vỏ mới. Đo size thật chính xác trước khi mua là cách tránh tốt nhất.
Pavé dùng đá tổng hợp có kém không?
Không nhất thiết. Đá tổng hợp cho cỡ và màu đều, giúp pavé trông liền mạch và dễ thay đá về sau. Điều cần là người bán ghi rõ đá tổng hợp, không gọi là đá tự nhiên.